.
.
.

اخبار

مصاحبه اختصاصی روابط عمومی با رئیس محترم پژوهشکده راکتور و ایمنی هسته ای

1399/6/22 شنبه

.
رئیس محترم پژوهشکده‌ی راکتور و ایمنی هسته‌ای در نشستی صمیمانه با روابط عمومی پژوهشگاه به تشریح فعالیت های پژوهشکده و برنامه‌های آتی آن پرداختند که در ادامه آن‌را ملاحظه می فرمایید:

ضمن تشکر از وقتی که در اختیار ما قرار دادید، خواهشمندم در ارتباط با  احداث و راه اندازی راکتورتحقیقاتی تهران توضیحاتی ارائه فرمائید.
ساخت راکتور تحقیقاتی تهران از سال 1340 آغازشده و در سال 1346 راه اندازی گردید و در نتیجه  از دهه 40 خورشیدی، ایران در زمره ی کشورهای دارای راکتور قرار گرفت.  نکته جالب و با اهمیت این است که بلافاصله  بعد از شروع به‌کار راکتور، مدیریت بهره برداری و خدمات تخصصی راکتور و تعمیر و نگهداری آن به نیروهای متخصّص داخلی که آموزش های لازم را در حین طراحی و ساخت دیده بودند واگذار شده است. توانمندی داخلی باعث شد اساتید بنامی در کار بهره برداری راکتور شرکت کنند و متخصصین ماهری در راکتور تحقیقاتی تهران مشغول به فعالیت شدند. لازم به ذکر است اوج شکوفایی استفاده از راکتور در دهه 80  و 90  شمسی بوده است. از زمانی که مرکز تحقیقات و بعد از آن پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای تاسیس شد، از راکتور تهران در تحقیقات و پژوهشهای تخصصی بسیار استفاده شده است و در همین راستا تعداد زیادی از محققین، پروژه های مهمی را در راستای نیاز صنعت هسته ای تعریف کرده و به نتیجه رسانده‌اند. بعد از تاسیس پژوهشگاه در سال 1386 مدیریت راکتو‌رهای فعال ایران از جمله راکتور تهران و راکتورهای اصفهان به پژوهشکده تحقیقات و توسعه راکتور و شتابدهنده‌ها واگذار گردید.
لازم به ذکر است راکتور تحقیقاتی تهران در سال های اولیه پس از ساخت  زیر نظر مرکز اتمی دانشگاه تهران بود و برای آموزش نیروی انسانی، فعالیت های تحقیقاتی دانشگاهی و تولید رادیوایزوتوپ ها طراحی و ساخته شده بود .

در چه زمینه هایی راکتورهای تحقیقاتی کشور بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد؟
 مهمترین رسالت راکتورهای تحقیقاتی ایجاد  زیرساخت تحقیقاتی و آموزشی برای دانشجویان، محققان و متخصصین، به منظور توسعه صنعت هسته ای درکشورها می باشد. درآن زمان نه برنامه ای برای تولید رادیو ایزوتوپ و رادیو دارو وجود داشت و نه بحث کاربرد‌های دیگر راکتور درکشور مطرح بود. راکتور، بیشتر برای توسعه صنعت هسته ای در کشور برنامه ریزی شده بود. خوشبختانه راکتور تهران درزمینه آموزش بسیار خوب عمل کرد و بسیاری از دانشجویان و اساتید حال حاضر سازمان و حتی بعضی از دانشگاه‌های کشور که در زمینه هسته ای فعالیت می‌کنند از خدمات راکتور بهره‌مند شده‌اند. همچنین فعالیت‌های دیگر از جمله تولید رادیوداروها بعد از انقلاب بسیار جدّی گرفته شد تا جایی‌که هم اکنون در تولید بسیاری از رادیو داروها، با شرکت‌های سازمان در حال همکاری هستیم.
در حال حاضر چند راکتور آموزشی و تحقیقاتی فعال در کشوروجود دارد. اولین و مهم‌ترین آن ها راکتور تحقیقاتی تهران است و سه راکتور دیگر در اصفهان قرار دارندکه در نتیجه، مجموعه راکتورهای فعال زیر نظر این پژوهشکده چهار مجموعه می باشد. راکتور های اصفهان عمدتا برای اهداف آموزشی و پژوهشی شناخته می‌شوند زیرا راکتورهای با توان صفر یا با توان کم و قدرت پائین بیشتر معمولا با هدف دستیابی به تکنولوژی، آشنایی با فن‌آوری،آزمایش‌های مختلف، ارتقاء دانش تجربی، طراحی راکتورهای با توان بالاتر و یا برای یک فنآوری جدید، ساخته و استفاده می‌شوند.
 راکتورهایی مانند راکتور تهران که توان بالاتری دارند می‌توانند برای اهداف مختلفی مورد استفاده قرارگیرند. در حال حاضر در دنیا بیش از 250 راکتور تحقیقاتی وجود دارد که با استفاده از انواع سوخت ها و تکنولوژی‌های مختلف با کاربردهای گوناگون در حال فعالیت هستند. مهم‌ترین کاربرد راکتور تحقیقاتی آموزش و پژوهش است که می‌تواند این آموزش و آگاهی برای عموم مردم، دانش آموزان، دانشجویان هسته‌ای و یا متخصصین و اپراتورها  باشد.

یکی از خدماتی که راکتور به صنعت هسته ای و پزشکی ارائه می دهد همکاری در فرآیند تحقیق و تولید رادیو داروها است.  لطفا در این مورد توضیح دهید.
 ما درحال حاضر با شرکت های سازمان و پژوهشکده کاربرد پرتوها و پژوهشکده چرخه سوخت هسته ای در این زمینه همکاری داریم.
در بخش تولید رادیو داروها، نمونه‌های اولیه در شرکت مربوطه در سازمان، بسته بندی شده و جهت پرتودهی به راکتور ارسال می‌گردد. راکتور پرتودهی نوترونی رادیو داروی مورد نظر را انجام می دهد. شار مناسب نوترونی به وسیله تیم محاسبات راکتور محاسبه می شود و بعد از قرار گرفتن نمونه در داخل قلب راکتور، برای زمان مشخص پرتودهی می‌شود. بعد از عملیات مذکور رادیودارو با رعایت اصول ایمنی و حفاظت پرتوی از قلب راکتور خارج  و به آزمایشگاه‌های شرکت و پژوهشکده‌های مورد نظر به کمک سیستم های انتقال نمونه ارسال می‌شود.

با توجه به اینکه عمر مفید راکتورها در دنیا محدود است، راکتور تحقیقاتی تهران تا چه زمانی می‌تواند به فعالیت خود ادامه دهد و آیا شما برنامه‌ای برای نوسازی و بهسازی راکتور دارید؟
ارزیابی اولیه روی تمام تجهیزات وسازه‌های راکتور انجام شده است و بر اساس همین رویکرد سند راهبردی برای بهسازی راکتور در دو بخش بهسازی و نوسازی تجهیزات با نگاه ارتقاء ایمنی و ارتقاء کاربری ها تدوین شده است.
 راکتورها در سطح جهان عمدتا عمر بالای 40 سال دارند و رویکرد اصلی این است که به علت هزینه‌ی بالای طراحی و ساخت، عموما راکتورها با بهسازی و نوسازی حفظ شوند. راکتور تهران بخاطر اینکه سرمایه ملی محسوب می‌شود تلاش می‌کنیم با بهسازی و نوسازی، تنها راکتور تحقیقاتی فعال کشور که شار نسبتا مناسبی برای تولید برخی از اقلام رادیو ایزوتوپ ها را دارد  حفظ کنیم.
با اینکه حدود 50 سال از عمر راکتور می‌گذرد ولی  به علت این‌که تا کنون از تمام توان راکتور به طور کامل استفاده نشده است، می‌توان پروژه‌هایی تعریف کرد که از تمام ظرفیت های تولیدی و تحقیقاتی راکتور استفاده شود؛ مانند نوترون درمانی، تولید سنگ‌های زینتی و .. .همچنین ورود به پروژه‌های جدید مانند اندازه‌گیری سطح مقطع برای داده‌های هسته‌ای و ارائه خدمات حرفه ای به صنعت و موسسات تحقیقاتی دردستور کار می باشد.  لازم به ذکر است که پس از بررسی‌های لازم برنامه ای 15 ساله  تدوین شده تا از همه پتانسیل‌های راکتور استفاده شود.

یکی از بخش‌های مهم مدیریت راکتور اپراتورها هستند، آیا برنامه‌ای برای افزایش توانمندی‌ها و بروز رسانی اطلاعات اپراتورها دارید؟
یکی از برنامه های متداول در پژوهشکده، اجرای تقویم آموزشی سالانه برای پرسنل شاغل در راکتور می‌باشد. این تقویم آموزشی بر اساس نیازسنجی انجام شده در مدیریت بهره برداری راکتورها و واحد آموزش آنها با رویکرد های آموزش های عمومی و تخصصی شامل دوره های بازآموزی تخصصی، انتقال تجربیات، مرور رویدادها و درس های فراگرفته شده، استانداردها و اسناد راکتور، ایمنی و حفاظت پرتوی و مدیریت کیفیت می باشد.

لطفا در ارتباط با دوره های آموزش و ارتباط با آژانس بین المللی انرژی اتمی در پژوهشکده  و همچنین بازدیدهای مربوطه بیشتر توضیح دهید؟
می‌توان گفت سال 1398 سال شکوفایی برگزاری دوره های آموزش در پژوهشکده بود. در این دوره ها سعی کردیم جمعیت دانشگاهی مخصوصا مهندسین هسته‌ای با گرایش‌های مختلف به خصوص راکتور را با کمترین هزینه آموزش دهیم و دوره‌های آموزشی عمومی و تخصصی برگزار کردیم این آموزش‌ها در سال جاری نیز ادامه دارد. پژوهشکده به دلیل دارا بودن راکتورهای تحقیقاتی بیشترین بازدید عمومی را در طول سال نسبت به پژوهشکده‌های دیگر دارد و در همین راستا برنامه های آموزشی فشرده‌ای در جهت ارتقاء دانش هسته‌ای بازدیدکنندگان محترم ارائه می‌شود.
در طول سالیان گذشته درقالب همکاری های فنی مشترک با آژانس بین المللی انرژی اتمی، دوره های آموزشی تخصصی را برای پرسنل راکتورها برنامه ریزی و اجرا کردیم. این دوره ها با هدف ارتقاء ایمنی راکتور و توسعه سطح دانش و مهارت پرسنل بهره بردار اجرا شدند. درحال حاضر نیز یک پروژه همکاری مشترک فنی TC با آژانس تعریف شده که بخشی از آن ارتقاء ایمنی راکتور با استفاده از توسعه دانش و مهارت پرسنل می باشد و بخشی از آن ارتقاء کاربری های راکتور با استفاده از توسعه ظرفیت خدمات قابل ارائه راکتور در حوزه های مختلف آموزشی و پژوهشی می باشد.

و در آخر...
 در آخر می خواهم یک تشکر ویژه داشته باشم از تیم  مدیریتی جدید پژوهشگاه چراکه درطول تقریبا دو سال اخیر با تلاش و پشتکار این عزیزان جهش بزرگی در فعالیت ها و برنامه های پژوهشگاه رخ داده است. یکی از نشانه های آن بحث مربوط به تدوین آئین نامه ها و دستورالعمل های پژوهشی است برای تبیین اهداف پژوهشی پژوهشگاه. اینکه پژوهشگران ما بدانند چه مسیری را در جهت پیشبرد اهداف صنعت هسته‌ای باید دنبال کنند و  مکتوب و در دسترس بودن آئین نامه‌ها و شفاف بودن خواسته‌ها، گام مهمی در این مسیر محسوب می‌شود. ارتباط برقرار کردن باکل صنعت هسته‌ای و  شرکت‌های تابعه سازمان موید این نکته است که پژوهشگاه برای رسیدن به اهداف تعریف شده خود شتاب گرفته و در این راه برنامه های مشخصی دارد.
تشکر ویژه دارم از مجموعه پرسنل پژوهشکده که با تلاش و کوشش و انگیزه فراوان خود موجب شده اند که بالاترین شاخص های پژوهشی و آموزشی پژوهشکده را از زمان تاسیس پژوهشکده تا کنون داشته باشیم. مهمترین این شاخص ها تعداد پروژه های درون و برون پژوهشگاهی، تعداد دستاوردها، تعداد و حجم قراردادهای مالی پروژه ها، مشارکت حداکثری در برنامه های سازمان انرژی اتمی،  بیشترین تعداد برگزاری دوره های آموزشی و غیره می باشد.
همچنین از مدیران قبلی پژوهشکده و پژوهشگاه و همکاران قدیمی و بازنشسته که زمینه ساز این موفقیت ها در پژوهشکده بوده اند نیز قدردانی می نمایم. 
برای همگی این عزیزان آرزوی سلامتی و موفقیت روزافزون دارم. 
 
امتیاز دهی
 
 

نظر شما
نام
پست الكترونيک
وب سایت
متنی که در تصویر می بینید عینا تایپ نمایید
نظر
نسخه قابل چاپ

تمام حقوق وب سایت متعلق به پژوهشگاه علوم فنون هسته ای می باشد.

login