.
.
.

اخبار

رئیس پژوهشکده ی کاربرد پرتوها: امسال کار تحقیق و پژوهش برای تولید چند رادیو داروی سیکلوترونی را در برنامه کاری خود داریم که به امید خدا به نتیجه مطلوب خواهد رسید

1399/4/2 دوشنبه

.
رئیس پژوهشکده‌ کاربرد پرتوها: " امسال کار تحقیق و پژوهش برای تولید چند رادیو‌داروی سیکلوترونی را در برنامه کاری خود داریم که به امید خدا به نتیجه مطلوب خواهد رسید. "

در مورد تاریخچه، اهداف و دستاورد های پژوهشکده کاربرد پرتوها مصاحبه ای صمیمانه با ریاست محترم پژوهشکده انجام شد که در ادامه بخش هایی از آن را ملاحظه می فرمایید:

لطفا از چگونگی شکل گیری و سیرتکاملی پژوهشکده توضیح دهید؟
بعد از مطالعه تاریخچه پژوهشکده‌ها متوجه شدم یکنواختی بین تاریخ شکل‌گیری آن‌ها وجود ندارد، مثلا برای برخی از پژوهشکده ها سال 1353 یا برای بعضی دیگر 1358 ذکر شده ولی برای پژوهشکده کاربرد پرتوها به سال 1385 برخوردم، یعنی سال تاسیس پژوهشگاه و این عدم یکنواختی باعث می‌شود تا تاریخچه پژوهشکده را به شرح زیر بیان کنم. پژوهشکده کاربرد پرتوها یکی از قدیمی ترین زیرساخت ها را داراست چراکه ساختمان فعلی آزمایشگاه رادیوایزوتوپ که همزمان با تاسیس راکتور ساخته شده در حال حاضر از آزمایشگاه‌های این پژوهشکده محسوب می شود.
در حقیقت، پژوهشکده امروزی متشکل از مرکز تابش گامای تهران که بنیان‌گذار آن مرحوم جناب آقای دکتر سهراب‌پور بودند، بخشی از مرکز تحقیقات تهران و بخشی از مرکز تحقیقات کشاورزی و پزشکی هسته ای (کرج) شامل سیکلوترون و آزمایشگاه های SSDL و مانیتورینگ هسته ای می باشد. در چند سال اخیر با اضافه شدن گروه تصویربرداری و دستگاه‌وری، پژوهشکده شکل کامل‌تری به خود گرفته است.
در حال حاضر پژوهشکده کاربرد پرتوها متشکل از چهار گروه پژوهشی پرتوفراوری و دزیمتری، تصویربرداری و دستگاه‌وری، رادیوایزوتوپ ها و رادیوداروهای سیکلوترونی و رادیوایزوتوپ ها و رادیوداروهای راکتوری می باشد. بر این اساس، اهداف مشخصی هم برای پژوهش در زمینه تولید و توسعه رادیوایزوتوپ‌ها و رادیوداروها، در زمینه پرتوفرآوری مواد و طراحی و ساخت سیستم های پرتودهی، همچنین طراحی و ساخت آشکارسازها و سیستم‌های دزیمتری و توسعه روش‌های اندازه‌‌گیری و  طراحی، ساخت و بهینه‌سازی سیستم‌‌های سنجش و تصویربرداری هسته‌‌ای دنبال می شود.

با توجه به پیشینه تحقیق و پژوهش در ارتباط با تولید رادیو دارو خواهشمندم توضیح دهید دلایل انتخاب پژوهشکده به عنوان قطب تحقیق و پژوهش در این زمینه چیست و تاکنون موفق به تولیدموفقیت آمیز چه تعداد رادیو دارو شده‌اید؟
اگر مروری به گذشته داشته باشیم ملاحظه می کنیم ما در گذشته و قبل از تاسیس شرکت پارس ایزوتوپ تنها تولید کننده رادیو دارو در کشور بوده ایم. در دهه های 70 و 80  تولید با سازمان و پس از آن با پژوهشگاه بود و پخش با شرکتی وابسته به سازمان و همچنین ژنراتور مولیبدن- تکنسیم که مهم‌ترین محصول تولیدی در کشور بود در بخش رادیوایزوتوپ‌ها تولید می‌شد و این بخش، جزئی از سازمان یا همان مرکز تحقیقات هسته ای سابق بود که حتی در اوایل تاسیس پژوهشگاه کار تولید را انجام می‌داد. پس از تاسیس شرکت پارس ایزوتوپ این شرکت کار تولید و توزیع  را به عهده گرفت. منتهی همچنان متولی بحث تحقیقات و رسیدن به دانش فنی تولید رادیودارو، گروه رادیو‌ایزوتوپ ها و رادیوداروهای این پژوهشکده است. باید این نکته را ذکر کنم که انجام طرح ملی رادیوداروها با حمایت معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در ابتدای تاسیس پژوهشگاه و همچنین زیر‌ساخت های موجود در پژوهشگاه کمک شایانی به رشد علمی و فنی کشور در این حوزه نموده است. 15 قلم رادیوداروی درمانی و تشخیصی که در طرح ملی به ‌عنوان رادیو‌داروهای جدید در دنیا توسط پژوهشگاه عرضه و به لیست رادیوداروهای‌ کشور اضافه شد در حال حاضر همگی توسط شرکت پارس ایزوتوپ تولید و در بیمارستان های کشور مورد استفاده قرار می‌گیرند.


وضعیت کشور را در زمینه تولید رادیودارو چگونه ارزیابی می کنید؟
واقعیت این است که در حوزه رادیوداروها کشور ما نه تنها از خیلی از کشور‌های صنعتی عقب نیست بلکه در بیشتر رادیوداروها جلو‌دار هم هستیم. من با یکی از اعضای انجمن پزشکی هسته‌ای کشور گفتگو می‌کردم و از قول ایشان می‌گویم: "همکاری دارم که در کانادا زندگی می‌کند همیشه به ما غبطه می خورد و اظهار می کند که شما رادیوداروهای متنوعی در دسترس دارید چرا که با امکانات و دانشی که در کشورتان موجود است می توانید تولید کنید و آزمایشات بالینی را انجام دهید و ... ولی در کانادا بسیاری از رادیوداروها از کشورهای دیگر تامین می شود و هزینه و زمان زیادی می طلبد تا در اختیار ما قرار گیرد." که این کار مرهون زحمات همکارانمان درپژوهشگاه و پژوهشکده و شرکت پارس ایزوتوپ است. واقعیت این است که یک مجموعه با همکاری و همدلی می‌تواند کار را به اتمام برساند و انشاالله این روال ادامه داشته باشد.

با توجه به قدمت آزمایشگاه‌های موجود در پژوهشکده، لطفا در مورد دستاوردها وتجهیزات خاص در آزمایشگاه‌های پژوهشکده توضیح دهید؟
سوال شما را کمی کلی تر جواب می‌دهم. امکانات پژوهشکده در یک فرآیند، با سه مدل مختلف پژوهشگاه در سطح دنیا مقایسه شد. شما به ندرت پژوهشگاهی پیدا می‌کنیدکه هم سیکلوترون داشته باشدو هم راکتور و به همین منظور، پژوهشگاه جزء پژوهشگاه‌های منحصر به فرد دنیا محسوب می‌شود. ما می‌توانیم در کشورهم درباره رادیو داروهای با منشاء راکتور تحقیق و سپس آن راتولیدکنیم و هم باوجود سیکلوترون کرج رادیو‌داروی خاص با منشاء سیکلوترون تولیدکنیم.در حال حاضرکاربری سیکلوترون به شرکت پارس ایزوتوپ واگذار شده است وکار تحقیقات با پژوهشکده است. در همین راستا امسال کار تحقیق و پژوهش برای تولید چند رادیو‌داروی سیکلوترونی را در برنامه کاری خود داریم که انشاله به نتیجه مطلوب خواهد رسید. تجهیزات دیگری که می‌توان معرفی کرد مرکز SSDL است که بیشتر کار خدماتی انجام می‌دهد تا پژوهشی ولی چون زیر نظر آژانس بین المللی انرژی اتمی می‌باشد، مرکزی معتبر برای فعالیت‌های دزیمتری و پرتودهی محسوب می شود. از دیگر تجهیزات کلان این پژوهشکده می توان به سیستم پرتودهی تحقیقاتی (گاماسل) اشاره کرد .
در خصوص دستاوردهای سال گذشته می توان به همکاری خوب پژوهشی این پژوهشکده با شرکت پسمانداری صنعت هسته ای اشاره کرد. به علاوه در موضوع رادیو داروهای نوظهور کارهای خوب پژوهشی انجام شده است که انشاالله در آینده نزدیک در این زمینه خبرهای خوبی اطلاع رسانی خواهد شد.

بدون شک ارتباط پژوهشگران داخل با پژوهشگران خارج از مجموعه می‌تواند در توفیق و پیشرفت صنعت هسته‌ای کمک شایانی کند. خواهشمندم از فعالیت‌هایی که در این رابطه تاکنون انجام شده نام ببرید؟
سوال بسیار خوبی است. بنا بر امکانات منحصر به فردی که در اختیار داریم، رئیس پژوهشگاه از ما خواسته‌اند که نقش محوری و ملی در تولید رادیودارو داشته باشیم. سال گذشته جلساتی را با پژوهشگران خارج از مجموعه از دانشگاه‌های مختلف برگزار کردیم. امسال نیز جلسات ادامه دارد و ما از دانشگاه‌ها خواسته‌ایم در طرح‌های ما مشارکت داشته باشند و براساس توانمندی‌های خودشان طرح و برنامه بدهند تا ما بتوانیم پشتیبانی کنیم. مثلا در زمینه ساخت دستگاه‌های پرتوپزشکی و تجهیزات دزیمتری می‌توانند طرح بدهند. تاکنون چند طرح فرستاده‌اند و ما در حال بررسی آن‌ها هستیم. طرح‌های مشترک تحقیقاتی بین پژوهشگاه و دانشگاه ها معمولا طرح‌هایی کلان در سطح ملی محسوب می‌شوند.
درسطح بین‌المللی در زمینه رادیو‌داروها در حال رایزنی برای همکاری با مراکز اروپایی هستیم. با توجه به سابقه ارزشمند و فعالیت های پژوهشی پژوهشگاه در حوزه رادیوداروها که به برخی از آنها اشاره شد، ارتباط خوبی بین پژوهشگاه با آژانس بین المللی انرژی اتمی به خصوص زمینه کاربرد پرتوها به وجود آمده است به طوری که هم اکنون پژوهشکده تعداد زیادی پروژه های تحقیقاتی مشترک و پروژه همکاری با آژانس در حال اجرا دارد. لذا این ارتباط موثر موجب شده تا اقداماتی را آغاز کنیم و انشاالله در آینده ای نزدیک شاهد افزایش تعاملات بیشتری در حوزه بین الملل خواهیم بود.

یکی از شاخص‌های ارزیابی هر مرکز تعداد مقالات و کتاب‌های چاپ شده توسط پژوهشگران آن مجموعه می‌باشد. شما در این زمینه چه فعالیت‌هایی انجام داده‌اید؟
 این پژوهشکده نیروی انسانی قوی در مرتبه استادی و دانشیاری و استادیار و همچنین پژوهشگران و کارشناسان توانمند و ماهری در اختیار دارد که همگی در حوزه چاپ مقاله و کتاب سوابق خوبی دارند. اما نکته مهمتر برای ما این است که این پژوهش‌ها و مقالات تاکنون چقدر به دستاورد منجر شده‌اند و این دستاورد چقدر می‌تواند در زندگی مردم نقش مهم و اساسی داشته باشد.
برای همین بیشتر از اینکه به مقاله فکرکنیم به تعریف پروژه های کاربردی بیشتر بها می دهیم تا به عنوان دستاوردهای ارزشمند، نیازی از کشور و صنعت هسته ای را برطرف کند. هرچند در کنار پروژه ممکن است مقاله آماده شود، ثبت اختراع انجام شود و یا حتی کتاب نوشته شود که در نوع خود مهم است، ولی اصل قضیه این است که در برنامه جامع تحقیقات، به نحوی پروژه‌ها را تعریف و اجرا کنیم که بتوانیم در جهت رفع نیازمندی ها و تلاش برای حل مشکلات جامعه گام برداریم.

سوال آخر، به نظر شما پژوهشکده کاربرد پرتوها چقدر در راستای اهداف پژوهشگاه قدم برداشته ‌است؟
واقعیت این است که در پژوهشگاه یک سری دستورالعمل‌ها وآئین‌نامه‌هایی بود که خیلی شفاف نبودند. بعد از ابلاغ و طی جلسات متعددی که برگزار شد مشخص شد که اهداف کلی پژوهشگاه چیست و هر پژوهشکده طبق این آئین نامه و دستورالعمل  باید در چه زمینه هایی فعالیت انجام دهد.
در بحث پژوهش ما یک حلقه مفقوده داشتیم که بحث فناوری بود  و ارتباط بین صنعت و پژوهش ضعیف بود و درباره این که چه نهادی باید بین پژوهش و صنعت ارتباط برقرار کند ضعف هایی احساس می شد. پژوهشگاه با حمایت از حوزه فناوری و تجاری سازی و حرکت به سمت ایجاد مرکز رشد، گام بزرگی برداشته که در این راستا پژوهشکده پشتیبانی فنی را از طریق ترغیب همکاران به ایجاد هسته های فناور و همچنین تاسیس شرکت‌های دانش بنیان، به عمل آورده است. با دستور ریاست محترم که فرمودند یکی از راه های برون رفت از این وضع ایجاد درآمدهای تخصصی است، تصمیم گرفتیم پژوهش و فناوری را باهم در پیش بگیریم که تاکنون توانستیم حدود 15 هسته فناور را از طرف پژوهشکده و با هم افزایی خوبی که از طرف ستاد پژوهشگاه ایجاد شده ساماندهی کنیم که در این حوزه هم می‌توان آینده روشنی را انتظار داشت.

در انتها از ریاست محترم پژوهشکده کاربرد پرتوها به دلیل وقتی که برای مصاحبه در اختیار ما قرار دادند و توضیحات ارزشمندشان کمال قدردانی به عمل آمد.

منبع خبر: روابط عمومی و اطلاع رسانی حوزه ریاست
نسخه قابل چاپ

تمام حقوق وب سایت متعلق به پژوهشگاه علوم فنون هسته ای می باشد.

login