.
.
.

اخبار

گفت و گو با مدیر منابع علمی، فاوا و انتشارات به مناسبت روز کتابدار و آغاز هفته کتاب و کتاب‌خوانی

1399/8/24 شنبه

.
24 آبان‌ماه در تقویم ملی به نام روز کتابدار و آغاز هفته کتاب و کتاب‌خوانی نام‌گذاری شده است، ضمن تبریک این روز، موفقیت روزافزون همه فعالان این عرصه را از ایزد منان خواستاریم. به همین مناسبت گفت و گویی با مدیر منابع علمی، فاوا و انتشارات پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای داشتیم که در ادامه می‌خوانید:
 
  • لطفا کمی در مورد ماموریت‌ها و وظایف مدیریت منابع علمی، فاوا و انتشارات توضیح دهید.
در ابتدا روز کتابدار و هفته کتاب و کتابخوانی را به تمامی فعالان این حوزه به ویژه همکاران محترم اداره کتابخانه و اداره انتشارات، تبریک عرض می‌کنم.
این بخش یک مدیریت سه وجهی و مجموعه‌ای است دارای سه اداره با کارکردهای متفاوت شامل اداره کتابخانه، اداره انتشارات و اداره فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا).
هر کدام از آنها برنامه‌های خاص خود را دارند ولی همانطور که مشاهده می‌شود حلقه‌های مختلفی از زنجیره پژوهش در این مدیریت وجود دارد. انتهای هر پژوهش معمولا منجر به تولید کتاب و مقاله می‌شود که در حیطه وظایف اداره انتشارات است. در حین پژوهش نیز تامین منابع علمی مورد نیاز در پروژه ها و امور تحقیقاتی را داریم که بر عهده اداره کتابخانه است. همچنین تامین نیازهای نرم افزاری و سخت افزاری مورد نیاز پژوهشگران توسط اداره فاوا صورت می‌گیرد. اینها سه ضلع یک مثلث هستند که در خدمت توسعه علمی پژوهشگاه می‌باشند.
 
  • می‌توانید مروری بر اهم فعالیت‌های صورت گرفته داشته باشید.
قعالیت‌های متعددی در هر سه اداره صورت گرفته است. در حوزه کتابخانه، استفاده حداکثری از تمام ظرفیت‌های موجود شامل منابع، نیروی انسانی و فضای فیزیکی ساختمان کتابخانه در دستور کار قرار گرفت. دغدغه اصلی اتصال این مجموعه غنی به بدنه پژوهشی و به ویژه تامین نیازهای پژوهشگران به بهترین وجه است که خوشبختانه توفیقات خوبی نیز حاصل شده است. یکی از نوآوری‌های صورت گرفته حضور کارشناسان خبره کتابخانه در پروژه‌های پژوهشی پژوهشگاه بوده که بازخورد مناسبی داشته است. در این طرح یک نفر از کارشناسان اداره کتابخانه به عنوان متخصص "علم اطلاعات و دانش شناسی" در تمام مراحل پروژه از تنظیم پیشنهاد پروژه تا انجام آن در کنار مجری و همکاران پروژه خدمات تخصصی مفیدی ارائه می‌دهد که عمده آن شناسایی و تامین منابع علمی مرتبط با پروژه می‌باشد. در حال حاضر کارشناسان این مجموعه در پنج پروژه جاری و فعال پژوهشگاه حضور دارند.
یکی دیگر از اقدامات زیر ساختی تعریف دو شرح وظیفه جدید با موضوع علم سنجی و مدیریت دانش هسته‌ای است که هم اکنون در حال فعالیت هستند.
در سال جاری اولویت اصلی ما طرح تحول کتابخانه است که در حال انجام می‌باشد که با هدف استفاده بهتر از ظرفیت‌های موجود در کتابخانه با موضوع "تولد دوباره کتابخانه" به اجرا در آمده است.
این طرح شامل سه محور کلی است که عبارتند از: یک) توسعه منابع و خدمات دیجیتال؛ 2) تبدیل کتابخانه به یک مرکز علمی، فرهنگی و اجتماعی؛ 3) تعریف ماموریت‌های جدید متناسب با برنامه‌ها و اهداف ملی و بین‌المللی پژوهشگاه و سازمان. یکی از قسمت‌های جذاب این طرح ایجاد سالن "ترویج و اطلاع‌رسانی هسته‌ای" است که شامل نمایشگاه و موزه با هدف نمایش افتخارات پژوهشگاه و سازمان انرژی اتمی در 60 سال اخیر و کتابخانه ویژه کودکان و نوجوانان همکاران صنعت هسته‌ای می‌باشد.
در اداره انتشارات نیز فعالیت‌های مهمی صورت گرفته است. مهمترین اقدام ما در سال جاری در این حوزه، راه‌اندازی یک مجله انگلیسی زبان جدید و بین‌المللی، با عنوان Nuclear Engineering Progress است که امیدواریم بتواند نقش مهمی در معرفی آثار دانشمندان ایرانی در زمینه علوم هسته‌ای ایفا کند. استاد ارجمند جناب آقای دکتر علی اکبر صالحی سردبیر این مجله بوده و مدیر مسوول آن نیز معاون محترم پژوهشی، فناوری و آموزشی می‌باشد. نکته مهم در این مجله، اعضای هیات تحریریه آن است که از کشورهای مختلف از جمله آلمان، آمریکا، اوکراین، اندونزی و ایران هستند.
اتفاق خوب دیگر در این بخش دریافت رتبه الف توسط مجله علوم و فنون هسته‌ای است. این مجله که قدمتی حدود 40 سال دارد، اولین مجله فارسی زبان تخصصی در حوزه هسته‌ای در ایران است و به دلیل نظمی که در یک سال گذشته به ساز و کار آن داده شد و استاندارد سازی‌هایی که روی آن صورت گرفته، موفق به دریافت رتبه الف در نظام ارزیابی مجلات وزارت علوم شده است. شایان ذکر است در ارزیابی صورت گرفته در این زمینه 1090 مجله مورد بررسی قرار گرفت که تنها 80 مجله حائز دریافت رتبه الف شده است.
سیاست ما در حوزه کتاب، تولید کتاب‌های ترویجی و اثر گذار است. متاسفانه تولید محتوای علمی و استاندارد برای عموم مردم و به ویژه نسل‌های جوان و کنجکاو دچار آسیب‌های جدی است و شاهد فقر محتوای فارسی در این زمینه هستیم. در این حوزه تولید و انتشار مجموعه «کتاب‌های کوچک هسته‌ای» در دستور کار قرار گرفته و در سطح کشور اعلام فراخوان شد تا علاقمندان و افرادی که ظرفیت تالیف چنین کتاب‌هایی دارند در این طرح همکاری کنند. همچنین یک فراخوان دیگر برای تولید کتاب‌هایی با موضوع «کاربردهای فناوری هسته‌ای در کشاورزی، صنعت و پزشکی» منتشر شد که آثار زیادی تاکنون دریافت کرده‌ایم که در حال بررسی هستند و پس از تصویب به مرور منتشر می شوند.
در اداره فاوا نیز فعالیت‌های مناسبی صورت گرفته است. توسعه استفاده از فناوری‌های اطلاعات در فرآیندهای مختلف پژوهشگاه یکی از اولویت‌های اصلی این اداره می‌باشد. در همین زمینه، سامانه مدیریت اطلاعات پژوهشی خریداری و نصب گردید که هدف آن الکترونیکی کردن تمامی فرآیندهای مربوط به ترفیع و ارتقاء همکاران هیئت علمی مجموعه است. این سامانه در هفته پژوهش در دسترس همکاران قرار خواهد گرفت.

راه‌اندازی آزمایشگاه محاسباتی شامل یک سرور محاسباتی قدرتمند از دیگر فعالیت‌های این اداره است. این سیستم در سال گذشته در اختیار دانشجویان دکترای پژوهشگاه بوده است و هم اکنون در حال آماده سازی برای ارائه سرویس به تمامی همکاران با اولویت مجریان پروژه‌های مصوب می‌باشد.

  • در زمینه ارتباط با نهادها و ارگان‌های بین‌المللی چه اقداماتی در مدیریت شما صورت گرفته است؟
اتفاق خوبی که در دو سال اخیر رخ داد، همکاری کتابخانه با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بود. در این زمینه دو رویداد بسیار خوب داشتیم. یکی مربوط به ارسال اطلاعات میکروفیش‌های موجود در کتابخانه است. حدود 500 هزار قطعه میکروفیش در کتابخانه نگهداری می شود که مربوط به تولیدات علمی مرتبط با انرژی هسته‌ای است که طی پنجاه سال گذشته از طرف آژانس برای سازمان ارسال شده است. ما اطلاعات مربوط به این میکروفیش‌ها و لیستی از دسته‌بندی موضوعی آنها را در اختیار نداشتیم، از این رو مکاتباتی با آژانس انجام دادیم تا اطلاعات مربوط به این میکروفیش‌ها برای‌مان ارسال شود که خوشبختانه انجام شد. همچنین موافقت شد تا نسخه پی دی اف  آنها نیز برایمان ارسال شود که در حال پیگیری است.
مورد دیگری که در حوزه همکاری با آژانس می‌باشد، اضافه شدن زبان فارسی به بخش جستجوی پایگاه INIS است. این پایگاه به عنوان بزرگ ترین مخزن منابع علمی هسته‌ای توسط آژانس تاسیس شده که با همکاری کشورهای عضو هم اکنون شامل بیش از چهار میلیون منبع علمی است. صفحات جستجوی این پایگاه به هشت زبان قابل دسترسی است که طی درخواست از آژانس و موافقت صورت گرفته، عید غدیر سال جاری زبان فارسی نیز به این مجموعه اضافه شد.
از برنامه‌های دیگر ما این است که این روند را در سطح ملی پیاده سازی کنیم که به عنوان "پایگاه ملی دانش هسته‌ای ایران" ددستور کار ما قرار دارد. در این طرح بزرگترین پایگاه منابع مطالعاتی و اطلاعاتی با مشارکت تمامی دانشگاه‌ها، انجمن‌ها، پژوهشگاه‌ها، ناشران و تمامی مجموعه‌های مرتبط با دانش و فناوری هسته‌ای راه‌اندازی خواهد شد.
مورد دیگر در زمینه همکاری با آژانس مربوط به ترجمه اصطلاح نامه علوم و فنون هسته‌ای به زبان فارسی است. همانطور که می‌دانید، یکی از محورهای مهم در بومی سازی این دانش در کشور، بحث زبان است و در حوزه علوم هسته‌ای باید زبان و واژگان متناسب با آن را تولید کنیم. در این زمینه واژه نامه هایی تولید شده بود که بنا شد به روزرسانی شود. بخش تزاروس یا اصطلاح نامه آژانس شامل 32 هزار واژه است که توسط آژانس برای ما ارسال شده است و پروژه‌ای در همین راستا تعریف و در حال اجراست.
 
  • به عنوان سخن پایانی اگر نکته‌ای باقی مانده است بیان کنید.
دغدغه این مجموعه اثربخشی در توسعه علمی کشور به ویژه در حوزه هسته‌ای است و در این راه از هیچ تلاشی دریغ نخواهیم کرد. این سوال اساسی که چگونه می‌توانیم بخشی از راه‌حل مسائل علمی و پژوهشی پژوهشگاه باشیم همیشه مد نظر قرار دارد. اینکه این مجموعه عظیم و غنی چگونه می‌تواند در خدمت پژوهشگران و دانشمندان سخت کوش کشور و پژوهشگاه باشد، سوال مهمی است که پاسخ آن در سیاست‌ها و برنامه‌های این مجموعه در نظر گرفته می‌شود.
نکته مهمی که مایلم در پایان به آن اشاره کنم، حمایت‌های ریاست محترم پژوهشگاه از برنامه‌ها و فعالیت‌های این مجموعه است که بی شک نقش مهم و اثرگذاری در پیشبرد اهداف، برنامه‌ها و ماموریت‌های این مجموعه دارد. همچنین از معاون محترم پژوهشی پژوهشگاه نیز تشکر می‌کنم که با نگاه سازنده خود به فعالیت‌های ما سمت و سو می‌دهند. جا دارد که از زحمات معاون محترم پشتیبانی پژوهشگاه و مدیران زیرمجموعه ایشان نیز یک تشکر ویژه داشته باشم که در طرح تحول کتابخانه این مجموعه را همراهی می‌کنند.
در پایان مجددا روز کتابدار و هفته کتاب را به همکاران خوبم در اداره کتابخانه و اداره انتشارات تبریک می‌گویم.


منبع خبر: اداره روابط عمومی و اطلاع‌رسانی حوزه ریاست پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای
نسخه قابل چاپ

تمام حقوق وب سایت متعلق به پژوهشگاه علوم فنون هسته ای می باشد.

login