.
يكشنبه 11 آبان 1399   04:04:53
.
.

امروزه اهمیت علم و فن‌آوری در جنبه‌های مختلف زندگی و جوامع بشری از مباحث رفاهی گرفته تا مناسبات سیاسی و اقتصادی بر کسی پوشیده نیست. یکی از علوم و فن‌آوری‌های استراتژیک علوم و فنون هسته‌ای است. هر چند که این فن‌آوری در مقابل برخی فن‌آوری‌های مهم دیگر مانند بیوتکنولوژی، فن‌آوری ارتباطات و دیجیتال قدیمی‌تر است، اما از آن‌جا که سهم و نقش تاثیرگذاری در مسئله "انرژی" دارد هم‌چنان جای‌گاه استراتژیک و خاصی در همه کشورها به ویژه کشورهای پیشرفته دارد. در این میان و با رشد و تحول فن‌آوری‌های مختلف، علم اطلاعات در تمام موضوعات علمی و فن‌آورانه راه یافته است. پایش، گردآوری، دسته‌بندی و توزیع اطلاعات در هر زمینه‌ای مورد نیاز و توجه افراد مختلف قرار گرفته است به گونه‌ای که حتی تصور نبود چنین سامانه‌هایی غیر ممکن است. در میان انواع مختلف اطلاعات، اطلاعات علمی به علت داشتن نقش کلیدی در چرخه علم و فن‌آوری، اهمیت ویژه‌ای دارند. هر مرکز علمی و پژوهشی نیازمند یک بانک یا منبعی از اطلاعات علمی که در این‌جا از آن‌ها به عنوان "منابع علمی" یاد می‌کنیم. با در نظر گرفتن چرخه تولید علم و دانش به فن‌آوری و ثروت، تأمین منابع علمی مورد نیاز و هم‌چنین نشر و توزیع دانش دو رکن اساسی در این چرخه به شمار می‌روند. با این مقدمه کوتاه نقش و مأموریت "مدیریت منابع علمی، فاوا و انتشارات" مشخص می‌شود. این مدیریت شامل سه اداره با عنوان‌های زیر است که هر کدام وظایف و مأموریت‌های خاص خود را دارد:

  1. اداره کتابخانه
  2. اداره انتشارات
  3. اداره فاوا

اداره کتابخانه

در راستای پشتیبانی از برنامه‌های علمی و پژوهشی صنعت هسته‌ای کشور به ویژه پژوهشگاه علوم و فنون هسته‌ای فعالیت می‌کند. بخش مهمی از این فعالیت‌ها مربوط به تهیه، نگه‌داری و توزیع منابع علمی مختلف از جمله کتاب‌ها، مجلات، پایان‌نامه‌ها و گزارش‌های علمی- فنی است. کتابخانه هم‌زمان با تأسیس سازمان انرژی اتمی در سال 1353 فعالیت خود را آغاز کرده است و تاکنون با افتخار و با تمام توان خود در خدمت دانش هسته‌ای کشور بوده است. کتابخانه مرکزی یک کتابخانه تخصصی در حوزه علوم و فنون هسته‌ای است و در گذشته‌های نه چندان دور مهم‌ترین مرجع علمی کشور بوده است. ساختمان مرکزی کتابخانه یکی از زیباترین ساختمان‌ها در سطح سازمان است و مراجعه‌کنندگان می‎‌توانند از نور طبیعی برای مطالعه استفاده کنند.

هم‌زمان با رشد اینترنت و برخی تغییرات ساختاری، مراجعه حضوری به کتابخانه مانند دیگر کتابخانه‌های تخصصی و عمومی کشور کاهش چشمگیری داشته است. با این حال با توجه به وجود برخی مراجع و منابع علمی منحصر بفرد (از جمله انواع استاندارهای بین‌المللی و حدود 700 هزار میکروفیش از آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و سایر مراکز هسته‌ای جهان) این مرکز همچنان محل مراجعه برخی متخصصان و پژوهشگران سطح کشور است.

هر چند که دیدن پژوهشگران در سالن‌های مطالعه کتابخانه موجب خوشنودی کارکنان این اداره است، اما توسعه خدمات غیرحضوری بر بستر اینترنت یکی از سیاست‌های جدی اداره کتابخانه می‌باشد و بخش مهمی از نیازهای مطالعاتی پژوهشگران را تنها از طریق تلفن و پست الکترونیکی برطرف می‌سازد که این کار از وظایف اصلی گروه تهیه مدارک علمی در این اداره است.

دریافت، نگه‌داری و توزیع کلیه موارد منتشر شده توسط آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همواره مورد توجه این اداره بوده است و تاکنون حدود 3800 سند منتشر شده از آژانس در این کتابخانه قابل ارایه به متقاضیان می‌باشد.

یکی دیگر از خدمات این اداره "اشاعه گزینشی اطلاعات علمی" است که هدف آن انتقال اطلاعات مناسب به افراد مناسب و در زمان مناسب می‌باشد. فلسفه این خدمات بر پایه توجه به صرفه‌جویی در وقت، به روز نگه‌داشتن محققین و جلوگیری از بمباران اطلاعاتی بیهوده افراد می‌باشد.

در عصر حاضر، توجه به اطلاعات علمی و شتاب رشد علمی جهانی موجب ورود کتابداران به حوزه‌های پژوهشی شده است که این یک خیزش جدی در توسعه علوم و فنون مختلف می‌باشد. در هر پیشنهادی برای تحقیق، دست کم یک ماه برای انجام کارهای مطالعاتی پیش‌بینی می‌شود که نقش کتابداران در همین مرحله می‌تواند مؤثر باشد. کتابداران با استفاده از دانش و ابزارهای تخصصی خود می‌توانند ضمن انجام جستجوهای تخصصی، دانش مناسبی را در خصوص وضعیت جهانی موضوع تحقیق در اختیار مجری پروژه قرار دهند. هم‌چنین با ارایه خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات علمی در طول انجام یک پروژه، مجری و همکاران آن پروژه را در جریان آخرین رویدادها و سندهای علمی منتشر شده در آن حوزه قرار می‌دهند.

یکی از وظایف مهم اداره کتابخانه مربوط به مباحث مطالعاتی در حوزه‌های مختلف حفظ، نشر، دسته‌بندی، رصد و رتبه‌بندی دانش هسته‌ای تولید شده در مجموعه پژوهشگاه، سازمان و کشور است. موضوعاتی مانند مدیریت دانش، علم‌سنجی، نظام‌های رتبه‌بندی ملی و بین‌المللی و شناسایی نقاط ضعف و قوت پژوهشگاه و به طور کلی انجام مطالعات تصمیم‌ساز برای برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران علم و فن‌آوری در حوزه هسته‌ای در همین راستا مورد توجه این اداره هستند. یکی دیگر از سیاست‌های این اداره برگزاری دوره‌های آموزشی مرتبط با "پژوهشگری" است که از آن جمله می‌توان به دوره‌های مقاله‌نویسی، جستجوهای تخصصی، علم‌سنجی، هوش هیجانی، تفکر انتقادی و غیره اشاره کرد. هم‌چنین برگزاری سلسله جلسات مدون علمی تحت عنوان "ژورنال کلاب" در حال برنامه‌ریزی است که هدف آن حفظ متخصصان و پژوهشگران یک موضوع، در مرز دانش آن موضوع می‌باشد که به عنوان ابزاری کارآمد مورد توجه مؤسسات پژوهشی قرار گرفته است.

توجه به پیشکسوتان و دانشمندان صاحب‌نام صنعت هسته‌ای کشور و ایجاد بسترهایی برای حفظ و انتقال دانش آن‌ها یکی دیگر از برنامه‌های اداره کتابخانه است که در همین راستا، گردآوری، حفظ و نمایش آثار و افتخارات بزرگان صنعت هسته‌ای کشور در ساختمان کتابخانه و هم‌چنین برگزاری سلسله جلسات گفتگوی صمیمانه با آن‌ها در دستور کار این اداره قرار دارد.

اداره انتشارات

با هدف نشر آثار علمی و دانش تولید شده در سازمان و پژوهشگاه فعال است و قدمتی به اندازه کتابخانه و سازمان دارد هر چندکه مجوز رسمی آن به عنوان "انتشارات" از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از سال 1389 صادر شده است. اداره انتشارات در دو حوزه چاپ و نشر کتاب و هم‌چنین انتشار مجله علمی- پژوهشی علوم و فنون هسته‌ای فعالیت می‌کند. نشریه علوم و فنون هسته‌ای دارای سابقه طولانی و میراثی غنی از فعالیت‌های علمی پژوهشگران سازمان، پژوهشگاه و کشور است. این مجله قدیمی‌ترین مجله فارسی زبان کشور در حوزه هسته‌ای نیز می‌باشد. اولین شماره این مجله در سال 1360 و به نام "نشریه علمی سازمان انرژی اتمی و انرژی‌های نو" منتشر شده است و هم اکنون در پایگاه استنادی جهان اسلام نمایه می‌شود. کلیه فرایند دریافت، داوری و پذیرش مقالات به صورت اینترنتی در سامانه ویژه مجله به آدرس Jonsat.aeoi.org.ir انجام می‌شود. در راستای ارتقاء جای‌گاه علمی مجله در کشور و نیز تسریع در روند داوری و چاپ مقالات، سیاست‌هایی در حال برنامه‌ریزی است که به زودی در سال 1398 اطلاع‌رسانی خواهد شد. بدیهی است حفظ و ارتقاء جای‌گاه این مجله نیازمند توجه و همکاری کلیه پژوهشگران گرامی می‌باشد.

در حوزه نشر کتاب، بالغ بر 70 عنوان کتاب تخصصی پس از داوری توسط انتشارات به چاپ رسیده است. در حال حاضر یکی از سیاست‌های اصلی اداره انتشارات تولید و نشر کتاب‌های ترویجی مناسب برای گروه‌های مختلف جامعه در کنار بدنه تخصصی مخاطبان است. هم‌چنین نشر کتاب‌های الکترونیکی و پوسترهای علمی- ترویجی از دیگر برنامه‌های اداره انتشارات است. کلیه فرایندها، دستورالعمل‌ها و فرم‌های این اداره در حال بازنگری است به گونه‌ای که منجر به تولید و نشر کتاب‌هایی با دامنه تأثیرگذاری بیش‌تر در جامعه علمی کشور گردد.

اداره فاوا

وظیفه اصلی تامین نیازهای مبتنی بر فناوری اطلاعات برای انجام پروژه‌های پژوهشی در سطح پژوهشگاه را داراست. یکی از مهم‌ترین نیازهای شناسایی شده در این حوزه مربوط به سامانه‌های محاسبات سریع است که هم‌اکنون با حمایت‌ها و توجه رؤسای پژوهشگاه در دوره‌های گذشته و ریاست فعلی پژوهشگاه طی یک برنامه سه ساله در دسترس پژوهشگران محترم پژوهشگاه می‌باشد.
تأمین سخت‌افزارها و نرم‌افزارهای مورد نیاز پژوهشگران نیز یکی از مأموریت‌های اصلی این اداره است.
هم‌چنین تهیه و تولید نرم‌افزارهای علمی پایه شامل اطلاعات کاربردی هسته‌ای در دستور کار این اداره قرار دارد. این اداره همچنین مسئولیت تعمیر، نگهداری و بروزرسانی سامانه‌های سخت افزاری و نرم‌افزاری را در سطح پژوهشگاه به عهده دارد.

این مجموعه با افتخار، خود را در خدمت پیشبرد اهداف پژوهشگاه و سازمان می‌داند و از هیچ کوششی جهت پشتیبانی از فعالیت‌های پژوهشی و بر طرف کردن نیازهای علمی و دانشی پژوهشگران و فعالان صنعت هسته‌ای کشور دریغ نمی‌کند و در همین راستا پذیرای پیشنهادات و انتقادات عزیزان جهت ارتقاء و بهبود خدمات خود می‌باشد.

تمام حقوق وب سایت متعلق به پژوهشگاه علوم فنون هسته ای می باشد.

login